Từ truyền thuyết đi vào chính sử: cuộc chiến sơn tinh, thủy tinh

Sự tích Sơn Tinc - Tbỏ Tinh vừa sở hữu ý nghĩa sâu sắc dân tộc bản địa học, lại vừa tất cả ý nghĩa sâu sắc lịch sử dân tộc bắt buộc Đại Việt sử ký kết toàn thư sẽ ghi lại nlỗi một thế sự ở thời đại Hùng Vương, cũng là 1 lốt gạch men nối để link thân thời đại Hồng Bàng quý phái kỷ đơn vị Thục. Dĩ nhiên ngôn từ cần được chắt lọc, canh cải qua ngòi bút của sử gia để truyền cài thông điệp làm sao đó.

Bạn đang xem: Từ truyền thuyết đi vào chính sử: cuộc chiến sơn tinh, thủy tinh


*
Cuộc chiến giữa Sơn Tinch và Thủy Tinc. Tranh: Tạ Huy Long © Lĩnh Nam Chích Quái, NXB Kim Đồng, 2017

I. THẦN NHÂN HAYPHÀM NHÂN?

Sơn Tinch - Tdiệt Tinh là 1 ca tương đối hóc hiểm trong kho tàng truyện cổ toàn nước. Nói không ngoa thì tín đồ toàn quốc già trẻ phệ nhỏ xíu không một ai trù trừ về sự việc tích này, nó xuất hiện trong cả văn uống học tập với lịch sử. Việt năng lượng điện u linch tập với Lĩnh Nam chích tai quái được nhìn nhận tựa như các vnạp năng lượng phiên bản truyền thống duy nhất chnghiền lại câu chuyện này, không những thế còn tồn tại những truyền thuyết dân gian, từng phiên bản lại sở hữu văn bản khác nhau rất nhiều có tác dụng đổi khác ý nghĩa của mẩu truyện.

Lĩnh Nam chích tai ác - truyện Núi Tản Viên nhắc Sơn Tinch là Đại vương vãi Sơn Tinc vốn chúng ta Nguyễn “khôn xiết linch ứng”, “Khi hạn hán, thời gian lụt lội cầu đảo để chống tai, trừ hoán vị chớp nhoáng bao gồm ứng nghiệm”, tất cả phnghiền “chỉ núi, núi lsống, ra vào trong đá không tồn tại gì trlàm việc ngại”; còn Thủy Tinch tất cả phnghiền “mang nước phun lên ko biến thành mây mưa” (Chích quỷ quái, trang 152, 155). Việt điện u linch tập - Tản Viên Hựu Thánh Khuông Quốc Hiển Linch Ứng Đại vương nói ngắn gọn hơn: “Vương tất cả thuật coi xuyên suốt ngọc đá; Thủy Tinc bao gồm thuật nhtràn lên nước lửa; người nào thì cũng tài năng linc thông” (Việt năng lượng điện, trang 39). Kết hợp với danh hiệu gồm chữ “精" - tinch (chỉ thần linh, yêu thương quái), ta thấy nhị văn bản đông đảo coi Sơn Tinc với Tdiệt Tinch ko ở trong như thể fan nhưng là thần tiên, phù hợp với cốt truyện kén chọn rể vào Việt điện: “tra cứu kẻ như thế nào có kỳ tài dị thuật mà lại gả cho làm cho rể”. Đó cũng chính là tiền đề để sử dụng trận đánh Sơn Tinch - Tdiệt Tinh nhằm ám chỉ công cuộc trị thủy phòng lụt của quần chúng. # ta. Toàn tlỗi không theo motif ấy. Mỵ Nương được nói tới là hậu nhân của Âu Cơ, là fan tiên (nguyên văn: 此女是僊種- test thanh nữ thị tiên chủng), đề nghị Hùng Vương mong kén chọn fan đủ tài đức (nguyên văn: 才德兼備者 - tài đức kiêm bị giả). Còn nhì người tìm việc tuyển chọn tế là những phàm nhân, với “đa số ở trong cõi cả” (nguyên ổn văn: 皆在境内 - giai trên chình ảnh nội). Mục đích của lần kén rể này là để phòng bị cho sự trả thù của fan phương thơm Bắc - Thục vương vãi vì bị từ chối thông hôn (Toàn thư, trang 134).

Điểm khác hoàn toàn hay thấy nhất thân nhì văn uống phiên bản Toàn thỏng với Chích quái ác là lắp thêm bậc tôn ti giữa vua Hùng (xưng là vương) với Sơn Tinc (không hề được chép kèm tước đoạt hiệu Đại vương). Dường như là sự hiện hữu của vua Hùng vào cuộc chiến.

Trong lần lắc đầu gả nhỏ cho những người Thục, Chích quái quỷ trung thành với “chủ nghĩa Hoa tâm”, coi vấn đề từ chối Thục vương chưa phải do vấn đề Nam Bắc nhưng mà là do “Thục vương Phán cầu hôn, bên vua ko hài lòng, hy vọng chọn rể hiền”; Việt điện cùng sau đó được Toàn tlỗi kế thừa, đặt sự việc vào form cảnh mang ý nghĩa lịch sử hơn: Thục vương Phán không đúng sứ sang trọng cầu hôn, vua muốn gả. Quan Đại thần là Lạc hầu cản rằng: ‘Ông ấy muốn dòm dỏ nước ta kia.’” (Việt năng lượng điện, trang 38). Và như một hệ trái của sự thiếu hụt tính logic trong những truyện truyền thuyết thần thoại khi đặt thành một chuỗi, thắc mắc sở tại nhưng mà fan hâm mộ đặt ra là: Nếu Hùng Vương lắc đầu gả bé đến Thục vương Phán rồi tuyển chọn vị thần Sơn Tinh làm rể, thì tiếp nối (không xa), bạn Thục mang quân tiến công Văn uống Lang thì Sơn Tinh sống đâu? Sao ông ta cùng với từng nào tài cao phép kỳ lạ, lại không hiện hữu nhằm cứu nguy mang đến giang sơn, cho cha vợ?

Đến đây thì ta nên chính thức là ngọn bút của Ngô Sĩ Liên thực thừa tài tình Khi hất hết các nguyên tố truyền thuyết thần thoại nhưng trở nên Sơn Tinh (và Tdiệt Tinh) phần đa là phàm nhân, và vày là tín đồ phàm đề nghị bọn họ gồm tuổi tchúng ta nhất quyết. Thế rồi Toàn thỏng thường xuyên cắt bỏ thương hiệu Phán khỏi Thục vương, biến chuyển fan bị tự hôn thành ông nội của Thục vương Phán: “Đến đời con cháu là Thục Phán tất cả dũng lược, bèn đánh đem nước” (Toàn tlỗi, trang 135). Sử China chnghiền rằng năm 316 TTL, nước Tần diệt nước Thục, biến chuyển Thục vương có tác dụng tước hầu (Tư trị thông giám, trang 98). Nghĩa là sau năm kia không còn vị làm sao có thương hiệu Thục vương vãi nữa. Khoảng cách từ đó cho tới dịp An Dương Vương chiếm Vnạp năng lượng Lang (tức năm 257 TTL) là 60 năm, khôn xiết nặng nề để có cthị xã phái mạnh rể hụt sau 60 năm quay trở về trả mối thù xưa. Việc “lùi lại” nhị đời Thục vương, khiến sự “mất tích” của Sơn Tinch trong cuộc xâm lược của fan Thục trở cần hợp lí. Còn với Hùng Vương sản phẩm công nghệ 18, với truyền thống lịch sử trường thọ của cái tộc mà bạn ta hoàn toàn có thể gật đầu đồng ý 18 đời vua Hùng kéo dãn 2.622 năm (tương tự mỗi đời vua kéo dãn dài vừa đủ 145 năm), thì công ty vua vẫn sinh sống tchúng ta hơn phàm nhân Sơn Tinh, đầy đủ để chờ đón sự quật khởi của đứa cháu Thục vương vãi - bạn bị tự hôn năm nào.

II. CUỘC CHIẾN SƠN THỦY

Lĩnh Nam chích tai quái - truyện Núi Tản Viên kể:

Tdiệt Tinch đến sau, không thấy Mỵ Nương, cả giận rước loài thủy tộc định tiến công nhằm chiếm lại. Vương lấy lưới Fe ngăn uống ngang sông thị xã Từ Liêm. Thủy Tinch bèn mtại 1 dải sông Tiểu Hoàng Giang tự Lý Nhân ra Hát Giang, vào sông Đà Giang nhằm đánh ập sau sườn lưng núi Tản Viên. Lại msinh hoạt ngỏng sông Tiểu Tích Giang nhắm đến trước núi Tản Viên, trải qua Cam Giá, Xa Lâu, Cổ Hào, Ma Sá làm việc khoảng ven sông tấn công sụt thành loại vũng phệ để msống lối đi đến quân thủy tộc. Thường làm mưa gió mịt mù, dưng nước lên tiến công Vương. Dân ngơi nghỉ chân núi thấy thế bèn cắm một hàng rào thưa để đón đỡ, tấn công trống gõ cối, hò reo nhằm cứu viện. Thấy rơm rác trôi bên ngoài sản phẩm rào bèn bắn, tbỏ tộc chết trở thành thây cha tía thuồng luồng trôi tắc cả khu sông (Chích quái, trang 156, 157).

Bản dịch Chích quái ác gồm một điểm kthảng hoặc kmáu nho bé dại, dễ làm cho nhầm lẫn mang đến độc giả, sẽ là ngulặng tác sử dụng “Vương” để chỉ Hùng Vương sản phẩm công nghệ 18, với dùng “Đại vương” nhằm chỉ Sơn Tinch. Còn bản dịch dùng “vua” chỉ vua Hùng và “vương” chỉ Sơn Tinh, làm cho fan hâm mộ gọi lướt qua lẫn lộn nhị nhân đồ này. Trong trận chiến bên trên, Chích tai ác nhắc rằng Thủy Tinh sau thời điểm thấy Mỵ Nương được gả cho Sơn Tinch, thì lấy tdiệt tộc đuổi tiến công. Và Sơn Tinc giăng lưới Fe sinh sống Từ Liêm ngăn chặn lại. Khi Tdiệt Tinh mở mặt đường từ bỏ Hoàng Giang vào sông Đà nhằm đột kích thì dân cư chân núi gặm rào, gõ trống, bắn tên để hạ tdiệt quái. Một trận đánh trọn vẹn của riêng biệt Sơn Tinc cùng dân miền núi mạn Bắc VN hạn chế lại Tbỏ Tinc cùng bè lũ thủy tai quái.

*
Khác cùng với Lĩnh Nam Chích quỷ quái, Mỵ Nương vào Toàn Tlỗi chưa hẳn là tín đồ phàm cơ mà là hậu nhân của Âu Cơ, là tín đồ Tiên. Ảnh: Duy Torao

Việt điện u linc tập chxay cực kỳ nlắp gọn: “Thủy Tinch đại nộ rước quân đuổi theo, toan mong xay nát núi Lôi Sơn. Vương dời lên nghỉ ngơi trên chóp núi Tản Viên, đời đời với Thuỷ Tinch là người thù” (Việt điện, trang 39).

Phiên phiên bản truyện cổ cả nước có tương đối nhiều dị bạn dạng, đại thể Tdiệt Tinh dâng nước lên cao ngập item ruộng đồng, Sơn Tinc bốc từng trái núi ném nhẹm ngăn dòng nước, Thủy Tinc không nên tdiệt quỷ quái quấy rối, Sơn Tinh cùng dân chúng họp nhau kháng trả...

Tựu trung, cả cha phiên phiên bản Chích quỷ quái, Việt năng lượng điện và truyện cổ mọi thống độc nhất rằng Tdiệt Tinh ghen tức buộc phải dưng nước, xua tdiệt quái đuổi theo với chiến đấu với Sơn Tinh. Người chỉ huy nhân dân kháng Tbỏ Tinh cùng thủy tai ác là Sơn Tinc. Chúng ta không thấy sự hiện diện của vua Hùng trong buổi nạn nước ấy, hình như vua Hùng gả bé xong là hết phận sự. Như vậy gồm đề nghị bậc Thiên tử trị dân gồm phần vô trách rưới nhiệm thừa không? Và vì chưng Tbỏ Tinh dâng nước tiến công Sơn Tinh, Sơn Tinch ném nhẹm đá ngăn cái (nlỗi trong phiên phiên bản cổ tích) bắt buộc mẩu chuyện Sơn Tinc - Tbỏ Tinch được ghxay với ý nghĩa sâu sắc hiện tượng kỳ lạ bằng hữu lụt và dân chúng chống bầy đàn lụt.

Chỉ bằng đôi điểm cải biến, sử gia công ty Lê sẽ hướng cthị trấn Sơn Tinh - Tdiệt Tinc, từ giao đấu giữa những gia thế vô cùng nhiên đổi mới cuộc chiến giữa các gia thế nội địa.

Xem thêm: Giải Toán 10 Hình Học Bài 3 : Tích Của Vectơ Với Một Số, Giải Toán 10 Bài 3: Tích Của Vectơ Với Một Số

Toàn thỏng không biểu đạt trận đánh theo phía điều này. Kế quá nội dung trong Chích quái quỷ, Ngô Sĩ Liên sửa lại cuộc chiến này như sau:

Thủy Tinc cũng đem sính nghi cho sau, giận nhớ tiếc là ko kịp, bèn kéo mây làm mưa, dâng nước ngập cả, đem những loài tdiệt tộc xua theo. Vua thuộc Sơn Tinh đem lưới sắt chăng ngang thượng giữ sông Từ Liêm để ngăn chặn. Thủy Tinc theo sông không giống, từ Lý Nhân vào chân núi Quảng Oai rồi theo dọc bờ lên cửa ngõ sông Hát, ra sông béo cơ mà rẽ vào sông Đà để đánh Tản Viên, vị trí chỗ đào sâu thành vực thành chằm, cất nước nhằm mưu đột kích. Sơn Tinc tất cả phnghiền thần chuyển đổi, Điện thoại tư vấn bạn Man, đan tre làm cho rào chắn nước, rước nỏ bắn xuống, những loài tất cả vẩy cùng gồm vỏ trúng tên đều chạy trốn cả. Rốt cuộc Thủy Tinc cấp thiết xâm phạm được núi Tản Viên (Toàn tlỗi, trang 134, 135).

Điểm khác hoàn toàn hay thấy độc nhất vô nhị giữa nhị văn bạn dạng Toàn thỏng với Chích quỷ quái là thiết bị bậc tôn ti thân vua Hùng (xưng là Vương) và Sơn Tinh (không còn được chép kèm tước đoạt hiệu Đại vương). Dường như là sự việc hiện hữu của vua Hùng vào cuộc chiến. Khi Thủy Tinch xua tiến công, “vua với Sơn Tinh (nguyên ổn văn: Vương dữ Sơn Tinh) lấy lưới Fe chăng ngang thượng lưu giữ sông Từ Liêm nhằm chặn lại”, như thế tín đồ chỉ huy trận chiến theo thiết bị tự được nhắc đến, trước tiên là vua Hùng rồi thiết bị mang đến Sơn Tinc. Sau Lúc hướng tấn công này bị ngăn chặn, Tbỏ Tinc chuyển sang “tự Lý Nhân vào chân núi Quảng Oai rồi theo dọc bờ lên cửa sông Hát, ra sông mập cơ mà rẽ vào sông Đà”, bấy tiếng Sơn Tinch new bóc tách khỏi quân Hùng Vương nhưng chủ quyền tác chiến.

Trong suốt trận đánh này, cả Toàn thư và Chích quỷ quái đều thống độc nhất vô nhị ở một điểm: Sơn Tinh không trực tiếp giao chiến. Với Chích tai ác, giao chiến cùng với thủy tộc là “dân dưới chân núi (nguyên văn: đánh hạ dân)”, hoàn toàn có thể hiểu là dân phiên bản bộ, thủ công của Sơn Tinc. Nhưng quý phái Toàn tlỗi, vnạp năng lượng bản đã có được tinh tế và sắc sảo sửa đi chút đỉnh, rằng Sơn Tinc bao gồm phép thần, “hotline bạn Man (nguyên ổn văn: hô đắc Man nhân)”. tức là Man nhân không hẳn người phiên bản cỗ, tuỳ thuộc của Sơn Tinh, mà là tín đồ Man chỗ nào này được Hotline cho tới.

Cũng theo Toàn thỏng, đạo quân thủy tộc của Thủy Tinc không sở hữu các hình ảnh bè đảng lụt như phiên phiên bản Chích quỷ quái giỏi đặc biệt là phiên bạn dạng truyện cổ1. Đạo quân ấy được Toàn thỏng biểu đạt cực kỳ mang ý nghĩa người, từ việc Thủy Tinch điều binh, cho tới “vị trí khu vực đào sâu thành vực thành chằm, cất nước nhằm mưu đánh úp”, rồi bỏ chạy Lúc bị bắn: “những loại gồm vẩy với gồm vỏ trúng thương hiệu rất nhiều chạy trốn cả”. Trong khi Chích tai ác diễn tả bọn chúng hoàn toàn là tbỏ quái: Việc đào sông khoét vũng là “nhằm mlàm việc lối đi mang lại quân thủy tộc”, và Khi chiến bại thì “thủy tộc chết trở thành thây ba bố thuồng luồng trôi tắc cả quần thể sông”.2

*
Trong cuộc chiến thân Sơn Tinc với Tbỏ Tinh sinh hoạt Toàn Thỏng, vua Hùng gồm phương châm chỉ huy. Ảnh: Duy ToraoNhư vậy, chỉ bởi song điểm cải thay đổi, sử gia công ty Lê đã phía chuyện Sơn Tinh - Tbỏ Tinh, từ giao tranh giữa các gia thế vô cùng nhiên biến cuộc chiến thân thân những thế lực trong nước. Ở đó, vua Hùng là vị vua công bình chứ không thiên vị nhỏng vào phiên bạn dạng truyện cổ. Nếu như truyện cổ nói tới sính nghi “một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng cùng voi chín ncon gà, con kê chín cựa, ngựa chín hồng mao, từng đồ vật một đôi” hầu hết là sản thiết bị của miền đồng bằng làm cho Thủy Tinch lose tức thì từ bỏ màn thách cưới, thì Toàn thư đang kế thừa Chích tai quái cùng Việt điện, chép rằng lễ thiết bị tùy nghi “ai lấy đủ sính nghi mang lại trước thì gả cho người ấy”. Và vai trò của nhà vua vào cuộc chiến phòng giặc được đẩy lên khác biệt hẳn so với phiên phiên bản Chích quái hoặc truyện cổ. Quan trọng hơn cả là một trong vị thần linc Sơn Tinc đang mang tính chất “người” hơn, vào vai trò nhỏng một viên tướng tá, tập trung đạo quân Man nhân góp người Kinh tấn công giặc.

Theo quan điểm cá nhân, bạn Man cơ mà vua Thánh tông với sử thần bên Lê nói tới là bao gồm ý ám chỉ tộc fan không hẳn Kinh Lộ. Hay nói theo cách khác, là một trong nhoáng mơ hồ hệ trọng cho tới tín đồ Mường đất Trại, tức đạo quân Lam Sơn đã vùng dậy đánh đuổi quân xâm lăng nhà Minch, thu lại cục bộ non sông giang sơn. Khi giặc tấn công vào tận đế kinh giang sơn, thì bạn Trại chuẩn bị tuân thủ theo đúng lời hiệu triệu của triều đình, sát cánh thuộc bạn Kinh hạn chế lại kẻ thù. Một thông điệp khôn cùng đẹp về tinh thần cấu kết dân tộc. □

------

Tài liệu tham khảo

- Đại Việt sử ký toàn tlỗi - tập 1 - Nhà xuất bản Khoa học tập Xã hội - 1998.

- Lĩnh Nam Chích tai ác - Nhà xuất phiên bản Klặng Đồng - 2017.

- Sách giao khoa môn Ngữ văn lớp 6 - tập 1 - Nhà xuất phiên bản Giáo Dục - 2019.

- Tư trị thông giám - tập 1 - Nhà xuất bạn dạng Vnạp năng lượng học tập - 2018.

- Việt điện U linc tập - Nhà xuất bản Văn học - 2008.

Và một vài trích đoạn trong những cỗ sử Trung Quốc mà lại người sáng tác trường đoản cú dịch, lấy trường đoản cú trang web www.ctext.org

------

1Toàn thỏng chỉ nói tuyệt nhất một lần “kéo mây có tác dụng mưa, dưng nước tràn ngập” sinh hoạt đầu cuộc chiến, trong lúc ngược lại, Chích quái quỷ sử dụng cụm “Thường có tác dụng mưa gió mờ mịt, dưng nước lên đánh <Đại> Vương”, cùng ghi chxay trong những phiên phiên bản truyện cổ, nhấn mạnh vấn đề vấn đề “nước dâng từng nào thì núi cao lên bấy nhiêu” lại càng miêu tả rõ tính phi nhân.

Xem thêm: Giải Toán Học Lớp 9 Bài 8: Rút Gọn Biểu Thức Chứa Căn Thức Bậc Hai

2 Có cảm giác nhỏng Toàn thư sẽ bộc lộ đạo quân tbỏ quái của Thủy Tinc với hơi hướm của một đạo tdiệt binc xâm lược trường đoản cú ngoài biển cả theo cả ngả sông tấn công nước ta. Gặp quân dân ta kháng trả khốc liệt, bọn chúng cần vứt chạy cởi thân. Cuối thời Trần với cuối thời Hồ, việt nam các phen phải Chịu đựng những cuộc ngoại xâm của Chiêm Thành cùng Trung Hoa. Tất cả những lần kia, đại quân của giặc gần như theo đường biển nhằm tiến sâu vào trong nước.


Chuyên mục: Kiến thức thú vị